| A DISCRIMINACION POSITIVA DOS MALTRATADORES NAS NOTICIAS
Por: Pilar López Díez: Dra. en Ciencias da Información, é investigadora e formadora en políticas de xénero e medios de comunicación. |
A pesar das leises vixentes, as mulleres seguen morrendo a mans das súas parellas. Este artigo trata de abrir un debate sobre o importante papel que poden cumprir os medios de comunicación na erradicación deste tipo de violencia se enfocasen a mulleres e homes baixo os mesmos parámetros.
Dicía a delegada do Goberno contra a Violencia de Xénero, Encarnación Orozco, o 22 de agosto de 2006, cando xa se contabilizaban 50 homes que asasinaran a outras tantas mulleres, que ?(as mulleres maltratadas) seguen sen ser conscientes do risco que corren?. Ninguén dubidará de que a inmensa maioría das mulleres (non só as maltratadas) confían en ?os seus? homes máis que en ningunha outra persoa no mundo; porque ou ben temos experiencia directa (persoal ou de mulleres que coñecemos), ou dispomos do coñecemento necesario para saber que a socialización secular e tamén actual ?obriga? ás mulleres a confiar, ata a morte, nos homes que elixen como noivo, compañeiro ou marido.
Desde fai menos dunha década (1997, co asasinato levado a cabo por José Parello Avivar á súa muller, Ana Orantes, na poboación de Cúllar-Veiga, en Granada) estase visibilizando nos medios a violencia de xénero. A sociedade deu un paso de xigante ao coñecer este invisible tipo de violencia masculina, e este importantísimo feito débese aos medios de comunicación. Case unha década de información sobre violencia de xénero esíxenos unha reflexión sobre o seu tratamento. Cada día ofrécennos datos sobre o estado da cuestión: cóntanse as mortas con precisión e ofrécense noticias estatísticas de cantas asasinadas (mortas) hai no que vai de ano; ofrécense datos por comunidades autónomas, por idade, procedentes da inmigración, e compáranse con anos anteriores; moitas veces para concluír que a sangría segue a pesar das leis. Pídense declaracións a quen son responsables gobernamentais que, razoablemente, desde que se aprobou a lei en decembro de 2004, transmitiron a idea de que a Lei integral non era a panacea a curto e medio prazo para evitar que os homes que matan, sígano facendo. As medidas de sensibilización e prevención, afirman, son máis importantes para evitar que os homes asasinen que as medidas asistenciais, policiais e xudiciais que, aínda que absolutamente necesarias, alivian a situación inminente das vítimas pero, a longo prazo, por si soas, non as poden evitar.
Ademais doutras actuacións fundamentais no campo da educación, entre as medidas de sensibilización e prevención que contempla a Lei integral de violencia de xénero respecto dos medios de comunicación, o artigo 14 recolle que ?fomentarán a protección e salvagarda da igualdade entre home e muller, evitando toda discriminación entre eles?. En xeral, as representacións das mulleres e os homes desde os medios de comunicación non son equiparables, non transmiten a idea (fundamental para evitar o comportamento despreciativo e humillante destes homes cara ás mulleres, que é a razón pola que, algúns, mátanas) de que as mulleres son un grupo digno de respecto e absoluta consideración, tanto como son os homes. Non só se trata da representación do corpo da muller que serve, basicamente, para o goce e a compracencia da mirada masculina (goce e satisfacción aos que moi poucos están dispostos a renunciar (¡son un home! ?dirán-). Trátase, tamén, da sobrerrepresentación das mulleres como coidadoras e servidoras (de persoas dependentes, da infancia e de quen as necesite) en papeis secundarios, dependentes, non pagos e desvalorizados socialmente cuxo efecto non é só solucionar o grave problema de atención a estes colectivos, senón fixar os modelos de feminidad que non rompan coa tradición patriarcal do mito da servidume e a abnegación (das mulleres). Os roles ou papeis que os medios, maioritariamente, aínda hoxe elaboran e fíxanse no imaxinario das nosas nenas e adolescentes, condúcenas, irremediablemente, cara a relacións de dependencia e submisión que as desarma nas súas relacións cos mozos (máis do 40% das mozas consideran unha proba de amor determinadas formas de malos tratos do seu mozo). Os contidos que constrúen relacións heterosexuais (non só por parte dos medios, senón tamén polo cine, os videoxogos e Internet) conducen ás mozas, mulleres co tempo, a situacións non revisadas racionalmente que implican sufrir actuacións futuras de risco, pero que empezan como faltas de consideración, desplantes e desprezos do amigo, noivo ou marido quen, no mellor dos casos, pode decidir non levar a cabo estes comportamentos masculinos permitidos socialmente.
A investigación segue mostrando que os medios de comunicación discriminan positivamente o masculino destacando, reiteradamente, as súas fazañas políticas, militares, deportivas e de calquera tipo, con gran despregamento de medios e recursos, ao mesmo tempo que coidan, en exceso, senón con benevolencia, comportamentos misóginos, ata os que son punibles: ?... todo parece indicar que se trata dun crime pasional? recolle a noticia. Os asasinos non son os culpables da violencia contra as mulleres, senón a entelequia ?violencia doméstica? que desenfoca e non sinala co dedo ao home que mata: ?Un novo caso de violencia doméstica?; as mulleres ?morren?, non son ?asasinadas?; quen comete un delito é un delincuente, pero nunca atoparemos este vocábulo nunha información sobre violencia masculina. Evítase a palabra ?asasino? para utilizar abundantemente ?home?: ?Unha muller morre vítima da violencia doméstica; posteriormente o home intentou suicidarse?. E en contra da ética xornalística, identifícase en moitísimas máis ocasións á vítima que ao asasino.
Ao mesmo tempo, os medios manteñen intactas as formas fundamentais de discriminación negativa das mulleres estreitando, de xeito escandaloso para os tempos que corren, a representación dos múltiples e variados roles que como persoas están levando a cabo na sociedade. Que nos medios aparezan as mulleres en papeis tradicionais, secundarios e desvalorizados, na maior parte das ocasións, non só non axuda a combater a violencia de xénero, senón que fomenta e fortalece determinados comportamentos masculinos baseados na ideoloxía da supremacía dos homes; esta é a razón fundamental pola que os maltratadores e violentos crense con dereito a exercer a forza, o desprezo e o poder sobre as mulleres coas que conviven. Léanse as sentenzas publicadas en Castela-A Mancha sobre malos tratos; se as noticias desen publicidade aos feitos probados, verían que parecidas son as descualificacións verbais con que os maltratadores refírense ás mulleres e a carga de desprezo que levan.
Se ao anterior sumamos a escasa actividade solidaria dos homes non maltratadores e a case nula aparición nos medios de comunicación do escaso grupo de quen se colocan á beira da loita das mulleres, o resultado é que, obxectivamente, os asasinos non poden detectar, e polo tanto sentir, o repudio e desprezo dos seus iguais, que podería facerlles reflexionar sobre o seu comportamento delituoso. Dicía unha muller apuñalada pola súa exmarido, a directora do Institut Balear de Dóaa, que o seu marido nunca a maltratou se a considerou unha igual. Se unha característica común teñen os homes maltratadores é que non respectan o feminino porque non consideran ás mulleres como os seus iguais. Este tipo de homes, que conciben a virilidad como dominadora e controladora das mulleres, só respecta aos seus iguais, os homes; se estes non se involucran activamente e toman posicións claras e continuadas (non a salto de campañas publicitarias do 8 de marzo ou 25 de novembro) que sexan recollidas e destacadas nos medios de comunicación, moito me temo que os cincuenta asasinos que levan contabilizados neste 2006, veranse acompañados no seu macabro comportamento por moitos outros antes de que finalice o ano.
|
Pilar López Díez |
6/9/09 |
|
